کودکان معمولاً در یک مسیر طبیعی و قابل پیش بینی از یک نقطه عطف رشد به مرحله بعدی پیشرفت می کنند. اما هر کودک با سرعت خودش رشد می کند و مهارت می گیرد. بعضی از کودکان ممکن است در یک مهارت مانند گفتار پیشرفت کنند اما در مهارت دیگری مانند رشد حسی و حرکتی تاخیر داشته باشند.
نقاط عطف معمولاً به پنج حوزه اصلی تقسیم می شوند: رشد جسمی، رشد شناختی، رشد عاطفی و اجتماعی، رشد زبان و رشد حسی و حرکتی.
رشد و توسعه جسمی
کودک شما با سرعت خودش رشد می کند و رشد سالم برای هر کودک متفاوت است. میزان رشد طبیعی فرزند شما ممکن است کندتر یا سریعتر از مثال زیر باشد.
بیشتر کودکان تا سن 1 سالگی:
در کل حدود 25 سانتی متر رشد کرده است (10 اینچ). اندازه گیری طول قد از زمان تولد تا بعد از آن به 71 سانتی متر (28 اینچ) تا 81 سانتی متر (32 اینچ) می رسد. بین سن 9 تا 12 ماهگی، بسیاری از نوزادان وزن تولد خود را سه برابر کرده اند. بعد از اولین سال تولد نوزادان، وزن خود را افزایش می دهند.
دور سر تا سن یک سالگی بزرگتر می شود (اندازه گیری در بالای سر). دور سر اکثر نوزادان 46 سانتی متر است (18 اینچ). نقاط نرم یا فونتانل های جمجمه شروع به بسته شدن کرده اند. اما آنها تا حدود بین ماه نهم و هجدهم به طور کامل بسته نمی شوند.
به فرزند خود نگاه کنید. سر فرزند شما متناسب با بقیه بدنش بزرگ است. شکم او برآمده است و در ناحیه ستون فقرات کمری لوردوز دارد.
تا سن یکسالگی کودک چند تا دندان دارد معمولاً اولین دندانهایی که در می آیند دو دندان فوقانی و تحتانی در جلوی فک هستند. تصویری از نظم معمولی که دندانهای کودک در می آیند را مشاهده کنید.
رشد حسی و حرکتی
بیشتر کودکان تا سن 1 سالگی:
دوست دارند همه چیز را در دهانشان بگذارند. این روش آنها برای آگاهی از یک شی است.
با نگه داشتن مبلمان یا اشیاء جامد، خوش را به حالت ایستاده می رساند.
راه رفتن (قدم زدن در حالی که مبلمان را نگه دارید) یا به تنهایی می تواند راه برود. برای کسب اطلاعات بیشتر به مقاله “زمان راه رفتن کودک” مراجعه نمایید.
با انگشت شست و سبابه می تواند اشیاء ریز مثل حبوبات را از روی زمین بردارد (pincer grasp). بیشتر کودکان تا زمانی که سن آنها در حدود 10 ماهگی است از pincer grasp استفاده می کنند.
رشد گفتاری
بیشتر کودکان تا سن 1 سالگی:
با ساخت صداهای مختلف مانند “پ ت ت ه ه ه” یا تکرار صداها مانند “با-با-با-با” تجربه کسب می کنند. بسیاری از کودکان نوپا با صداهای “ب” و “د” تمرین می کنند. آنها ممکن است رشته های طولانی از صداها را با لحن و سخن تند و ناشمرده مانند مکالمه بیان کنند.
می تواند پدر و مادر را با نام خود شناسایی کند (“ماما” ، “دادا”).
گاهی اوقات صدای کسی را که در حال صحبت است می شنود و بلافاصله تکرار می کند.
می تواند حداقل 3 کلمه بگوید.
نام خود را می شناسد. آنها همچنین ممکن است هنگام صحبت درباره یکی از اعضای خانواده یا حیوانات خانگی به آنها نگاه کنند. به طور معمول، نوزادان در این سن برخی از کلمات آشنا را درک می کنند، اگرچه آنها هنوز در مورد بسیاری از کلمات دیگر و معانی آنها حدس می زنند. برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه رشد کلامی کودک به مقاله “تاخیر گفتاری چیست؟” مراجعه فرمایید.
رشد عاطفی و اجتماعی
کودک شما با سرعت خودش رشد می کند و رشد سالم برای هر کودک متفاوت است. میزان رشد طبیعی فرزند شما ممکن است کندتر یا سریعتر از مثال زیر باشد.
بیشتر کودکان تا سن 1 سالگی:
بیشتر با والدین و سایر مراقبان اصلی ارتباط برقرار می کنند. آنها علاقه زیادی به بازی با کودکان دیگر نشان نمی دهند. اما آنها درگیر “بازی موازی” می شوند. این در شرایطی است که کودکان با یکدیگر بازی می کنند اما در تعامل نیستند.
دوست دارند با والدین و مراقبان دیگر رابطه عاطفی برقرار کنتد. آنها می خندند، خودنمایی می کنند و به دنبال توجه هستند.
شروع به درک ماندگاری می کنند. یعنی اینکه مردم و اشیاء حتی وقتی از دید خارج هستند، وجود دارند. در اوایل، قبل از اینکه این مفهوم آموخته می شود، برخی از کودکان ممکن است اعتراض به جدایی داشته باشند یا به نظر می رسد که اضطراب جدایی عود مجدد دارد. این وضعیت در شرایطی است که هنگام ترک والدین یا سرپرست دیگری، کودکان احساس اضطراب و ناراحتی می کند.
تفکر و استدلال (رشد شناختی)
بیشتر کودکان تا سن 1 سالگی:
در مورد اشیاء روزمره و نحوه کار آنها کنجکاو هستند. کودک شما ممکن است دستگیره ها و دکمه ها را فشار دهد، کشوها و کمد را باز کند.
اتفاقاتی که چند ساعت یا حتی یک روز قبل افتاده اند را به یاد می آورد. ممکن است کودک شما با انجام یک کار ساده مانند قرار دادن بلوک ها روی همدیگر مهارت جدیدی را نشان دهد یا هنگام صحبت درباره رفتن به فروشگاه هیجان زده شود.
می تواند شی ای را که شما پنهان کرده اید پیدا کند. به عنوان مثال، اگر فرزند شما ببیند که شما خرس عروسکی را با پتو می پوشانید، می تواند با برداشتن پتو خرس عروسکی را پیدا کند.
بازی peekaboo را دوست دارد. برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه مقاله “تاخیر رشد ذهنی کودک” را مطالعه بفرمایید.
نتیجهگیری
شناخت دقیق نقاط عطف رشد کودک یک ساله نقش بسیار مهمی در تشخیص بهموقع تأخیرهای حرکتی و تکاملی دارد. در این مسیر، کاردرمانی تخصصی میتواند با ایجاد انگیزه برای حرکت، بازی و کاوش در محیط اطراف، به بهبود مهارتهای حرکتی درشت و ظریف کودک کمک کند. کاردرمانگران باتجربه ما با درک این واقعیت که هر کودک مبتلا به تأخیر رشد حرکتی شرایط و نیازهای منحصربهفردی دارد، برنامههای درمانی را بهصورت کاملاً فردمحور و هدفمند طراحی میکنند.
کاردرمانی در تأخیر حرکتی برای کودکان یک ساله شامل تمرینهای علمی، مؤثر و در عین حال سرگرمکننده است که در محیطی ایمن و غنی از محرکهای رشدی اجرا میشود. این مداخلات نهتنها به کودک کمک میکند به حداکثر تواناییهای حرکتی خود برسد، بلکه مسیر رشد استقلال و آمادگی برای مراحل بعدی رشد را نیز هموار میسازد. همچنین برای کودکان پیشدبستانی، برنامههای کاردرمانی مبتنی بر خانه ارائه میشود تا تداوم درمان حفظ شود.
در کلینیک توانبخشی پایا و کلینیک توانبخشی غرب تهران، والدین بخش جداییناپذیر فرآیند درمان هستند. کاردرمانگران ما با آموزش تمرینهای مناسب در منزل، ارائه مشاوره تخصصی و پشتیبانی مستمر، خانوادهها را در مسیر رشد حرکتی کودک همراهی میکنند.
اگر در مورد رشد حرکتی فرزند یکساله خود نگرانی دارید یا تمایل به انجام یک ارزیابی تخصصی رشد کودک دارید، میتوانید از طریق شمارههای درج شده روی سایت با ما تماس بگیرید یا در صورت نیاز از مشاوره تلفنی رایگان بهرهمند شوید. تشخیص و مداخله زودهنگام، کلید حمایت مؤثر از رشد سالم کودک شماست.
